Houten kozijnen: houtsoort, onderhoud, prijs en levensduur

Een houten kozijn gaat lang mee als het hout goed is en de verf op tijd. Kijk het elk jaar na en schilder het gemiddeld om de 5 tot 8 jaar. Een nieuw houten kozijn met tripleglas kost zo'n €5.500 voor een raam van 6 m².^MCCBMC

Houten kozijnen zitten in heel veel Nederlandse huizen, van grachtenpand tot jaren-dertigwoning. Ze zijn mooi, ze zijn te repareren, en ze vragen onderhoud. Wie ze heeft, krijgt vroeg of laat dezelfde vragen. Welk hout zit erin? Hoe vaak moet de schilder komen? Wat doe je met een zachte plek onder het raam? En wanneer zijn ze echt op? In dit artikel staan de antwoorden, elk met de bron erbij. Waar bronnen elkaar tegenspreken, zetten we ze naast elkaar.

Wat is een houten kozijn?

Een kozijn is het vaste raamwerk in de muur waarin het glas, de ramen en de deuren zitten. Het bestaat uit stijlen aan de zijkant, een bovendorpel en een onderdorpel. Bij een kruiskozijn deelt een middenstijl en een dwarsregel het raam in vieren. Het draaiende deel heet het raam. Bij een houten kozijn is dat allemaal van hout, meestal geschilderd. De onderdorpel en de onderkant van de stijlen krijgen het meeste water te verduren. Daar begint houtrot dan ook bijna altijd.

De houtsoort bepaalt veel

Niet elk hout kan even goed tegen vocht. De duurzaamheidsklasse zegt hoe goed het kernhout van nature bestand is tegen schimmels. Klasse 1 is zeer duurzaam, klasse 4 weinig. SKH, de certificatie-instelling achter KOMO-kozijnen, houdt een lijst bij van houtsoorten die zijn goedgekeurd voor kozijnen, ramen en deuren, met de klasse erbij.^SKH

Vuren en grenen zijn dus niet verkeerd, maar ze rekenen op een goede, dichte verflaag. Meranti, robinia en Accoya vergeven meer. Kies hout met het FSC- of PEFC-keurmerk. Europees hardhout is voor het milieu een betere keuze dan tropisch hardhout.^MC De hele lijst staat in welke houtsoort voor kozijnen.

Onderhoud: elk jaar kijken

Je kozijnen gaan langer mee als je ze goed onderhoudt. Milieu Centraal raadt aan ze elk jaar na te kijken op beschadigingen en slijtage, ook de sloten en scharnieren. Kapotte verf werk je meteen bij. Wacht er niet mee, want kleine schade wordt groter.^MC Haal ook eens per jaar de algenaanslag eraf met een doekje.^MC Controleer minstens eens in de 5 jaar de tocht- en beglazingsprofielen.^MC

Een eenvoudige test helpt bij het nakijken. Druk met een schroevendraaier in plekken die er verdacht uitzien. Gaat hij er makkelijk in, dan is het hout zacht.^CB Dan heb je houtrot, en dan wil je er snel bij zijn.

Schilderen: om de 5 of 8 jaar

Hier lopen de bronnen uiteen. Milieu Centraal zegt dat geschilderde kozijnen gemiddeld elke 8 jaar een nieuwe verflaag nodig hebben.^MC De Consumentenbond noemt gemiddeld 5 jaar tussen twee schilderbeurten.^CB Beide zeggen erbij dat het vooral afhangt van de kwaliteit van de verf, het werk, de zon en het vocht. Een kozijn op het zuiden zonder overstek heeft het zwaarder dan een beschutte achtergevel. Er bestaan ook kozijnen en verfsoorten die maar eens in de 15 jaar onderhoud nodig hebben.^MC

Kies liever een lichte kleur, want donker geschilderd hout warmt in de zon extra op.^MC Wil je het zelf doen? De stappen, van schuren tot de laatste laag, staan in houten kozijnen schilderen. Het ritme in één overzicht staat in de gids onderhoud en schilderen.

Houtrot: herstellen gaat voor vervangen

Een rotte plek betekent niet dat het hele kozijn eruit moet. Een voorbeeldrapport van Monumentenwacht geeft een bruikbare vuistregel. Is de aantasting kleiner dan een golfbal, dan herstel je die met epoxy houtrotvuller, nadat je het rotte hout grondig hebt verwijderd. Is hij groter, dan wordt het deel vervangen door nieuw hout in dezelfde vorm, vaak de onderdorpel.^MW Hoe dat in zijn werk gaat, lees je in houtrot in je kozijn herstellen.

Wat kost een nieuw houten kozijn?

Is het hout echt op, of wil je beter isoleren, dan komt een nieuw kozijn in beeld. Milieu Centraal geeft deze indicaties voor een houten kozijn met glas, inclusief plaatsen:^MC

Voor triple- of vacuümglas in nieuwe kozijnen krijg je via de ISDE €111 per m² subsidie. Voor isolatieglas in je bestaande kozijnen is dat €25 per m².^RVO Laat nieuwe houten kozijnen voor plaatsing twee keer in de grondverf zetten.^MC Wat de schilder of de reparatie van houtrot kost, vonden we bij geen onafhankelijke bron. Die bedragen noemen we daarom niet. Meer over prijzen: de gids prijs en levensduur.

Hoe lang gaat een houten kozijn mee?

Op verkoopsites lees je getallen die ver uit elkaar liggen. Een onafhankelijke bron met een vast aantal jaren vonden we niet. Wat de bronnen wel zeggen: de kwaliteit is belangrijker dan het materiaal, en goed onderhoud verlengt de levensduur.^MC Een goede weldorpel houdt regenwater buiten, zodat het kozijn droger blijft en langer meegaat.^MC In de praktijk komt het neer op drie dingen: een houtsoort die bij de plek past, een verflaag die dicht blijft, en schade die je klein houdt.

Houden, of toch kunststof?

Kunststof kozijnen zijn gemiddeld 5% goedkoper dan houten.^MC Dat ze beter voor het milieu zijn, is niet bewezen: volgens Milieu Centraal is geen van de drie materialen aantoonbaar duurzamer, en gecertificeerd hout noemt het een milieuvriendelijke keuze, ook met het schilderwerk erbij.^MC Voor wie twijfelt, staat de hele afweging in houten kozijnen houden of kunststof nemen.

Veelgestelde vragen

Wat kost een houten kozijn?

Met HR++-glas zo'n €1.700 voor een raam van 2 m² en €5.000 voor een raam van 6 m², inclusief plaatsen. Met tripleglas €1.800 en €5.500.^MC

Hoe lang gaan houten kozijnen mee?

Een vast aantal jaren geeft geen onafhankelijke bron. De kwaliteit is belangrijker dan het materiaal, en goed onderhoud verlengt de levensduur.^MC

Hoe vaak moet je houten kozijnen schilderen?

Gemiddeld om de 8 jaar volgens Milieu Centraal, om de 5 jaar volgens de Consumentenbond. Kijk ze elk jaar na.^MCCB

Welk hout is het best voor kozijnen?

Hout met duurzaamheidsklasse 1 of 2, zoals Accoya, teak, meranti, merbau of robinia, kan van nature het best tegen schimmels. Vuren en grenen zijn ook goedgekeurd, maar alleen met dekkende verf.^SKH